Autor: futurazavodv2

Zavod za zaštitu i korištenje kulturno-historijskog i prirodnog naslijeđa Tuzlanskog kantona je objavio novi broj časopisa Baština. Časopis sadrži teme iz oblasti baštine, kulturno-historijskog i prirodnog naslijeđa na području Tuzlanskog kantona. Novi broj sadrži nekoliko cjelina kao što su: prošlost, tradicija, likovi zavičaja,naslijeđe-baština, aktivnosti zavoda, prikazi-recenzije-osvrti, normativa iz naslijeđa. Na oko 230 stranica nalazi se preko 20 stručnih naučno-istraživačkih radova iz različitih naučnih oblasti. Sva izdanja Zavoda (Baština br. 1 i 2, kao i Zbornik radova sa naučnog skupa „Kulturno-historijsko i prirodno naslijeđe općine Banovići) dostupni su u elektronskoj formi na našoj web stranici.

Zavod za zaštitu i korištenje kulturno-historijskog i prirodnog naslijeđa Tuzlanskog kantona je objavio novi broj časopisa Baština. Časopis sadrži teme iz oblasti baštine, kulturno-historijskog i prirodnog naslijeđa na području Tuzlanskog kantona. Novi broj sadrži nekoliko cjelina kao što su: prošlost, tradicija, likovi zavičaja,naslijeđe-baština, aktivnosti zavoda, prikazi-recenzije-osvrti, normativa iz naslijeđa. Na oko 230 stranica nalazi se preko 20 stručnih naučno-istraživačkih radova iz različitih naučnih oblasti. Sva izdanja Zavoda (Baština br. 1 i 2, kao i Zbornik radova sa naučnog skupa „Kulturno-historijsko i prirodno naslijeđe općine Banovići) dostupni su u elektronskoj formi na našoj web stranici.

U sklopu redovnih obilazaka dobara naslijeđa na području Tuzlanskog kantona, ekipa Zavoda za zaštitu i korištenje kulturno-historijskog i prirodnog naslijeđa Tuzlanskog kantona je obišla Gradinu u Nevrenči kod Đurđevika. Ekipa Zavoda u sastavu: mr. sc. Rusmir Djedović; Davor Jurić, građ. tehn.; Seudin Muratović, prof. (spoljni suradnik Zavoda) i vodič Ibrahim Goletić iz Nevrenče je dana 16.03.2011. god. obišla je pomenuti lokalitet. Historijsko-arheološki lokalitet Gradina u Nevrenči, naselje Đurđevik, općina Živinice je u stručnoj naučnoj literaturi poznato kulturno historijsko dobro. Još tokom osamdesetih godina dvadesetog stoljeća ovaj lokalitet je od strane Zavoda za zaštitu i korištenje kulturno-historijskog i prirodnog naslijeđa Tuzlanskog…

Šarena (Časna, Atik, Gradska, Behram-begova) džamija u Tuzli izgrađena je 1888. godine, na mjestu najstarije džamije u Tuzli. Građena je u pseudomaurskom maniru. Spajanje tradicijske arhitekture i stranih utjecaja rezultirali su stvaranjem posebnog arhitektonskog izraza. Reljefna i slikana dekoracija, koja je jedna od glavnih odlika pseudomaurskog manira, na Šarenoj džamiji u Tuzli je jedna od najljepših u Bosni i Hercegovini. Dekoracija na ovom objektu je reljefna i slikana. U svim oblikovnim odlikama – obradi fasade, obliku otvora, korištenju dekorativnog elementa nazubljenih prsobrana, u vijencima, kao i u obradi unutarnjosti korišten je oblikovni izraz pseudomaurskog manira.

Džamija pripada tipu jednoprostornih džamija. Džamija je izvorno imala drvenu kupolu nad unutarnjim molitvenim prostorom. Munara je kamena sa zidanom punom bazom na koju je postavljen osmougaoni trup munare sa otvorenom šerefom, pokrivenom lukovičastom kupolom. Nad sofama je bio izvorno izveden trovodni krov u obliku baldahina, čija je završna obrada identična obradi fasade, a dvobojne trake se spuštaju od vrha prema dnu krova. Stubovi na sofama su drveni sa reljefnom stucco dekoracijom na lukovima. Lukovi potkovičastog oblika sa stucco dekoracijom pojavljuju se i u enterijeru – na mahfilu i mimberu. Godine 1895. kupola nad unutarnjim prostorom zamijenjena je četverovodnim krovom sa naglašenom strehom. Džamija i danas ima taj četverovodni krov. Sofe izrađene od drveta sa baldahinom su srušene 1960. godine i umjesto njih izgrađene su nove sofe sa osam zidanih stubova, međusobno povezanih lukovima. Umjesto krova oblika baldahina, kao pandan četverovodnom krovu, sofe bivaju pokrivene trovodnim krovom sa strehom.

Prema konceptu prostorne organizacije, crkva u Požarnici pripada tipu jednobrodne crkve sa pripratom, naosom i oltarskim prostorom, te galerijom, preko koje se pristupa stepeništu crkvenog tornja. 

Svojom podužnom osovinom crkva je orijentisana u pravcu istok (apsida) – zapad (ulaz). Gabaritne spoljne mjere crkve iznose 11,70 (širina) x  26 metara (dužina)(4). Nosivi lateralni zidovi crkve su debeli 80 cm, a poprečni cca 60 cm, zidani su punom pečenom ciglom, a malterisani sa unutrašnje i spoljne strane, kao i zidovi crkvenog zvonika.

Toranj je pravougaone osnove, a gabaritne mjere prizemlja tornja su 280 x 370 cm. Debljina zidova tornja iznosi cca 40 cm, a unutrašnji prostor, u kojem je smješteno drveno stepenište, ima dimenzije cca 2,00 x 2,90 m. Toranj ima 3 etaže, završava kupolom postavljenom na tambur koji ima presjek pravilnog osmougaonika, a ukupna visina zvonika iznosi cca 26,80 m (mjereno od tla do vrha kupole). Na prvoj i drugoj etaži zvonika su po tri prozora, na trećoj četiri prozora, a u svakoj stranici tambura kupole je postavljen prozor. Svi otvori na zvoniku su izvedeni sa polukružnim završecima. Sadašnji toranj je sagrađen u periodu 2006-2007. godina.

Glavnom ulazu (polukružno zasvedeni portal je dimenzija cca 190 x 385 cm), smještenom na zapadnoj strani crkve, se pristupa kroz lučno zasvedene prolaze prizemlja crkvenog tornja. Pomoćni ulaz u crkvu se nalazi u osovini južnog fasadnog zida.

Arhivska građa koju posjeduje Arhiv Tuzlanskog kantona sistematizirana je po grupama:

• Tijela javne uprave;
• Pravosuđe;
• Obrazovanje, znanost i kultura;
• Privreda;
• Društveno-političke organizacije, društva i udruge;
• Vjerske organizacije;
• Zbirke;
• Lične i obiteljske zbirke.
• Zbirke

Prema konceptu prostorne organizacije, Saborna crkva u Tuzli pripada tipu jednobrodne crkve sa pripratom, naosom i oltarskim prostorom.

U arhitektonskom smislu, crkva je građena u neoklasicističkom stilu, pravougaone osnove sa pet neobizantijskih kupola na tamburima (četiri postavljene na flankiranim ugaonim pozicijama i petom, centralno postavljenom – iznad naosa), polukružnom apsidom, prozorima postavljenim u jednom horizontalanom redu i zvonikom superpoiniranim iznad ulaza u crkvu.

Crkva je orijentirana u smjeru istok – zapad (sa otklonom azimuta od cca 20 stepeni), pri čemu se glavni ulaz u objekat nalazi na zapadnoj, a apsida na istočnoj strani objekta.

Nekadašnji pomoćni ulazi, pozicionirani na sredini sjevernog, odnosno južnog zida, su, nakon dogradnje polukružnih niša za paljenje svijeća (poslije 1988. godine), u funkcionalnom smislu promijenjeni. U polukružnom zidu sjeverne niše za paljenje svijeća, prije samog spoja sa sjevernim lateralnim zidom crkve,  su postavljena vrata, preko kojih se može pristupiti prostoru naosa, dok u zidu južne apside za paljenje svijeća ne postoje vrata.

S obzirom na činjenicu da se u tlocrtima tehničkih snimaka iz 1966. i 1985. godine (pogledati u popisu projekata) ucrtana vrata na južnoj strani apside, a kojih danas (2007. godine) nema na toj poziciji, pretpostaviti je da su i ova vrata zazidana nakon 1988. godine. Umjesto vrata na spomenutoj poziciji,  postavljena su nova vrata u zidu sjeverno od glavne apside, kojima se direktno, iz vanjskog prostora, može prići oltarskom prostoru.

Stara solana Kreka i zgrada sa skladištem rijetkih materijala

Stara solana Kreka sa proizvodnim postrojenjem sagrađena je pedesetih godina XX vijeka.

Zgrada sa kazanima 10, 11 i 12 (na preglednom Situacionom planu Solane označenom pod brojem 14), ima gabaritne dimenzije 33,50 x 54,60 m, kao i Zgrada sa skladištem rijetkih materijala (na preglednom Situacionom planu Solane označenom pod brojem 6), a vertikalni gabariti, odnosi masa i fasade ova dva objekta su riješeni na identičan način.

Zgrada sa kazanima 10, 11 i 12 je pokrivena jedinstvenim drvenim krovištem, kojeg, u stvari, sačinjavaju tri međusobno spojena dvovodna krova, čiji grebeni su postavljeni „po kraćoj strani objekta“ (pravcem sjever-jug), a njihove krovne površine formiraju dvije zajedničke uvale postavljene po pravcu sjever-jug. Krovna konstrukcija svakog od tri dvovodna krovišta, (koja su spojena i čine jedinstveno krovište iznad cijele hale), zbog velikog „svijetlog raspona“ od cca 18m, urađena je primjenjujući kombinaciju dvostrukih kosih stolica, ukliještenih obostranim kliještima 2 x 12/16cm – u nivou gornjih podrožnica 18x18cm i obostranim kliještima 2 x 16/20cm – u nivou srednjih podrožnica 18 x 18cm, a konstrukcija svakog krovnog vezača je utegnuta trima čeličnim zategama. Rogovi su dimenzija 12 x 15cm, a kosnici vezača dimenzija 22 x 25cm. Pokrov je izveden od salonit ploča. Tjemena krovova se nalaze na koti +14,10m.

Grobna, crkva na Trnovcu ima trikonhalnu osnovu sa sažetim upisanim krstom, a  prema konceptu prostorne organizacije, pripada tipu jednobrodne crkve sa pripratom, naosom, oltarskim prostorom i horskom galerijom.

Svojom podužnom osovinom crkva je orijentirana u pravcu istok (apsida) – zapad (ulaz). Gabaritne spoljne mjere crkve iznose 9,46 (širina) x  11,61 metara (dužina)(3). Zidovi crkve su debeli cca 65 cm, a malterisani su sa unutrašnje i spoljne strane.

Trokrako prilazno stepenište postavljeno je na zapadnoj strani, u osovini ulaznog portala. Stepenište je gabaritnih mjera cca 274 x 590 cm, stepenišni krak je dimenzija 5×16/30 cm, dok je podest ispred ulaznih vrata dimenzija cca 124×278 cm. Polukružno zasvedena vrata (dimenzija otvora vrata je cca 147×267 cm) su smještena u polukružno zasvedenom ulaznom portalu (cca 250×315 / širina x visina) koji je izveden sa stepenasto profiliranim arhivoltama oslonjenim na kolonete.

Horizontalni presjek koloneta ima dijametar cca 13,50 cm, a stope koloneta imaju dva torusa i jedan trohilus i oslonjene su na baze kvadratičnog presjeka (25 x 25 cm), dok kapiteli koloneta imaju visinu od cca 40 cm. Ukupna visina koloneta, mjereno od poda do početka arhivolti, iznosi cca 190 cm.

U vertikalnoj osovini ulaznog portala, na udaljenosti od cca 65 cm, pozicionirana je rozeta dijametra cca 175 cm, koja služi za osvjetljavanje horske galerije.