Adresa: ul. Mufitje ef. Kurta b.b. Prostorije OŠ Mejdan Tuzla, Tel/fax: +387 35 228 - 906, email: zavod.khpn@bih.net.ba; info@bastina.ba

Kuća Mare Popović, istorijska građevina

1087308045_resizeStara kuća Mare Popović pripada tipu gračaničke dimalučare-čardaklije. Objekat ima podrum, prizemlje i sprat. Pravougaone je osnove, a dimenzije su 5,8 x 9,75 m. Podrum se nalazi ispod dijela prizemlja, a preostali dio prizemlja je položen na postament izgrađen od lomljenog i grubo obrađenog kamena visine u prosjeku 70 cm. Objekat je rađen u drvenoj skeletnoj konstrukciji, tzv. bondruk konstrukciji. Nosiva konstrukcija zidova je izrađena od drvenih greda i stubova sa ispunom od čerpića u prizemlju, dok je sprat urađen od pruća ispunjenim blatom. Sprat je u odnosu na prizemlje objekta prepušten za 30 cm na sve četiri strane. Debljina zidova u prizemlju je oko 30 cm, a na spratu 14 cm.

Kada se iz dvorišta ulazi u kuću, prvo se nailazi na otvoren trijem, «hajat», iz kojeg se ulazi u «kuću» koja se nalazi u središnjem dijelu prizemlja. Prostor «kuće» prolazi kroz dvije etaže, prizemlje i sprat i otvoren je prema tavanu. U njoj se nalazilo ognjište koje je bilo dosta nisko i prostrano (217 x 120 x 20 cm), a napravljeno je od nabijene zemlje. Iz «kuće» se ulazi u ostale prostorije prizemlja: sobu, sobicu i ćirel. Na «kući» se nalaze i mala vrata koja služe za komunikaciju sa gospodarskim dijelovima dvorišta.

Opširnije... 

Lipanjska džamija sa haremom u Gračanici, graditeljska cjelina

dzamijaIako u lošem stanju, Lipanjska (Hadži Džaferova, Lipa) džamija predstavlja rijedak primjer džamije koja ima bondruk konstrukciju sa ispunom od cigle kao i drvenu munaru sa otvorenom galerijom. 

U narodu se zadržalo predanje da je Lipanjsku (Hadži Džaferovu, Lipa) džamiju sagradio izvjesni Hadži Džafer i da je kod nje zasadio lipu pod kojom su ljudi boravili u hladu, čekajući namaz. Kasnije je to postalo mjesto stalnog okupljanja ljudi nazvano ''pod Lipom''. Tako je sve bilo dok se lipa nije osušila. Poznato je da je drvo lipe prisutno pred skoro svakom džamijom i da ima snažan simbolički značaj u religiji. 

Pretpostavlja se da je po toj lipi cijela mahala koja se razvila oko džamije dobila ime.

 

 

 



Opširnije... 

Sahat kula, historijska građevina

1079019624_resizeObjekat se Sahat-kule u Gračanici, kao i većina objekata slične namjene, nalazi u samom centru stare čaršije, u izravnoj blizini  Čaršijske ili Ahmed-pašine džamije. Zajedno sa njom  spada u najznačajnije objekte grada iz tog perioda.

Sahat-kula predstavlja bitan elemenat identifikacije stare čaršije. To je specifičan javni objekt nezaobilazan za arhitektonsko-urbanistički razvoj naselja. Objekt je integralni dio čaršije i svojom vertikalnošću predstavlja dio ukupne vizure grada.

Sahat-kula je koncepcijski i kompozicijski usko povezana sa prostornim rješenjem gračaničke čaršije. Predstavlja jednoprostoran objeat sa skoro četvornom osnovom čije su stranice dimenzija približno 3,60 x 3,60 m.

Objekt je izgrađen od kamena i zidovi su, kao i kod ostalih objekata ovoga tipa, vrlo masivni i prosječne debljine 80 cm. Blokovi kamena vapnenca međusobno su povezani vapnenom žbukom. 

Sahat-kula u Gračanici ima oblik tornja koji se postepeno sužava prema koti vrha, koja se nalazi na visini 27,0 m. U odnosu na najnižu točku objekta, ta kota ne stoji potpuno vertikalno već je djelomice nagnuta na jednu stranu, pa  je sahat-kula dobila naziv «Krivi toranj» u Gračanici. To nije slučaj samo sa tom kulom nego i  sa još nekim kulama poput onih u Gradačcu i Banjoj Luci.

Opširnije... 

Stara džamija Soko u Sokolu, graditeljska cjelina

1087307477_resizeU junu mjesecu 1984. godine izvršena su arheološka istraživanja na lokalitetu Stara džamija Soko. Tom prilikom izvršena su istraživanja u enterijeru objekta kao i istraživački radovi na spoljnim zidovima. Prilikom tih radova je u najvećoj mjeri obijen malter, a materijalnih tragova o postojanju apside kao neophodnog elementa svake crkve,  niti nekog drugog arhitektonskog elementa koji bi na to ukazivao, nije bilo. Istraživanjima u enterijeru su otkriveni tragovi gorenja, zatim razne popravke i pojačanja zidova, što ukazuje na to da je zgrada kroz istoriju više puta obnavljana (Veljko Milić, kustos-arheolog: »Rezultati arheološkog istraživanja na lokalitetu Stare džamije u Sokolu»). Najvjerovatnije da je ovaj objekat prvobitno bio sagrađen kao feudalni dvorac. U srednjevjekovnoj Bosni su se ovakvi dvorci zvali dvori. Isticali su se veličinom u odnosu na kuće ostalog stanovništva, a građeni su i u varoškim naseljima i u podgrađima. Jedan dio viših feudalaca stanovao je u dvorovima koji su bili smješteni po utvrđenim gradovima. Dvor je zidan od kamena sa krečnim malterom. Enterijer srednjevjekovnih dvorova najvjerovatnije je bio izrađen od drveta koje je vremenom propalo.

Opširnije...